ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΜΕ ΤΑ ΛΙΠΟΚΥΤΤΑΡΑ;

fat-cells

Κατά τη γέννηση ενός ανθρώπου ο αριθμός των λιποκυττάρων, ο οποίος συντελεί στην αποθήκευση λίπους στο σώμα, είναι ένας σχετικά σταθερός αριθμός. Το ίδιο συμβαίνει και με πολλούς άλλους τύπους κυττάρων στο ανθρώπινο σώμα, συμπεριλαμβανομένων και των μυϊκών ινών. Κάνοντας, για παράδειγμα, άρση βαρών δε μεγαλώνει η μυϊκή μάζα. Απλώς μεγαλώνει ο μυϊκός όγκος και η εμφάνιση γίνεται πιο δυναμική.

Τι συμβαίνει με τα λιποκύτταρα; Το ίδιο ακριβώς. Το σώμα δεν παράγει περισσότερα, αντιθέτως γεμίζει τα ήδη υπάρχοντα κύτταρα με επιπλέον λίπος.

Στους ενήλικες δεν αυξάνεται ο αριθμός των λιποκυττάρων και η οποιαδήποτε αύξηση του πάχους οφείλεται σε αύξηση του μεγέθους τους. Μερικές μελέτες έχουν δείξει ότι το σώμα παχύσαρκων ατόμων με Δείκτη Μάζας Σώματος μεγαλύτερο του 35 έχει την ικανότητα να παράγει νέα λιποκύτταρα από την στιγμή που η χωρητικότητα των αρχικών έχει φτάσει στο μέγιστο. Αυτό σημαίνει πως δε μειώνεται ο αριθμός των λιποκυττάρων, αλλά μόνο αυξάνεται όταν σε ακραίες περιπτώσεις με την υπέρμετρη κατανάλωση τροφής το μέγεθος των λιποκυττάρων φτάσει στο μέγιστο όγκο του, οπότε και επέρχεται υπερπλασία των λιποκυττάρων.

Η εναπόθεση του λίπους στα λιποκύτταρα είναι μια σχετικά απλή διαδικασία. Όταν τρώτε ένα σάντουιτς, για παράδειγμα, το σώμα σας αποδομεί κάθε ένα από τα συστατικά των τροφίμων σε μικρότερα συστατικά, όπως υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και λίπη. Η ενέργεια που προκύπτει από την αποδόμηση των συστατικών αυτών χρησιμοποιείται για να τροφοδοτήσει τις βασικές μεταβολικές διαδικασίες του σώματος, όπως η αναπνοή και ο καρδιακός παλμός, αλλά και σε πιο πολύπλοκες διαδικασίες, όπως η κίνηση των μυών κατά τη διάρκεια της άσκησης. Το σώμα αντλεί το μεγαλύτερο μέρος των πηγών ενέργειας από τη διάσπαση των υδατανθράκων και των πρωτεϊνών και αποθηκεύει την ενέργεια αυτή με τη μορφή γλυκογόνου. Το γλυκογόνο είναι ένας πολυσακχαρίτης, που αποθηκεύεται στους μύες και το ήπαρ και θεωρείται μια βραχυπρόθεσμη, άμεσα διαθέσιμη και εύκολα εξαντλήσιμη ενεργειακή ρεζέρβα.

Ενώ τα λίπη μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρωταρχική πηγή ενέργειας σε πολύ δραστήρια άτομα και αθλητές, θα πρέπει πρώτα να περάσουν από μια πιο εκτεταμένη διαδικασία και να διασπαστούν από μια διαδικασία που ονομάζεται β-οξείδωση, η οποία προετοιμάζει τα μόρια του λίπους για να χρησιμοποιηθούν ως ενέργεια. Οτιδήποτε εισέρχεται στο σώμα σας και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ή να αποθηκευτεί αποβάλλεται.

Ένα φυσιολογικό ποσοστό σωματικού λίπους που βοηθά στο σχηματισμό του λιπώδους ιστού απαιτείται για να διατηρήσει σε φυσιολογικό επίπεδο τις λειτουργίες του σώματος και, επίσης, χρησιμεύει ως μέσο μόνωσης και προστασίας των οργάνων. Μόνο όταν υπάρχει θερμιδική ανισορροπία και το σώμα σας καίει λιγότερες από αυτές τις θερμίδες που λαμβάνει, τότε αρχίζει να συσσωρεύεται και να αποθηκεύεται επιπλέον λίπος στα λιποκύτταρα.

Οι συνέπειες του υπερβολικού σωματικού λίπους είναι εκτεταμένες και εφόσον το άτομο θεωρηθεί παχύσαρκο είναι πιθανό να νοσήσει από σχετιζόμενες παθήσεις γνωστές και ως μεταβολικό σύνδρομο, που περιλαμβάνουν αντίσταση στην ινσουλίνη, υψηλή αρτηριακή πίεση, δυσλιπιδαιμία και καρδιαγγειακή νόσο. Η κατανόηση του πώς το λίπος αποθηκεύεται στο σώμα, δηλαδή ως συνέπεια της ανισορροπίας σε θερμίδες ή αλλιώς αρνητικό ισοζύγιο, μπορεί να είναι σημαντική για τη διατήρηση του σωματικού λίπους σε αποδεκτά και φυσιολογικά επίπεδα.

Τα τελευταία χρόνια δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στον τρόπο με τον οποίο είναι κατανεμημένο το σωματικό λίπος στον άνθρωπο. Όταν λέμε κατανομή του σωματικού λίπους στο ανθρώπινο σώμα μιλάμε συνήθως για τον τρόπο με τον οποίο το αποθηκευμένο λίπος είναι κατανεμημένο στα διάφορα μέρη του σώματος. Επομένως, μπορούμε να πούμε τι συμβαίνει με τα λιποκύτταρα και πως αυτά κατανέμονται στο σώμα.

Πού, λοιπόν, αποθηκεύεται περισσότερος λιπώδης ιστός; Υπάρχει διαφορετική κατανομή και συσσώρευση λίπους μεταξύ ανδρών και γυναικών; Σε γενικές γραμμές, το λίπος βρίσκεται κάτω από το δέρμα (υποδόριο λίπος). Υπάρχει, επίσης, και γύρω από τα νεφρά. Εκτός από το λιπώδη ιστό, λίπος αποθηκεύεται στο συκώτι και σε μικρότερη ποσότητα στους μυς. Το πού αποθηκεύεται το λίπος στο σώμα σας εξαρτάται και από το φύλο.

all the truth about fat cells02

Ένας παχύσαρκος ενήλικας άνδρας έχει περισσότερο σωματικό λίπος στο στήθος, στην κοιλιά και τους γλουτούς του, δίνοντας του το γνωστό σε όλους σχήμα «μήλο». Αυτή η μορφή παχυσαρκίας ονομάζεται «κεντρικού τύπου», είναι συχνότερη στους άνδρες και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων. Η κεντρικού τύπου παχυσαρκία χαρακτηρίζεται από την αύξηση του υποδόριου λίπους, δηλαδή του λίπους που είναι κάτω από το δέρμα και από την αύξηση του ενδοκοιλιακού (σπλαχνικού) λίπους, δηλαδή του λίπους που βρίσκεται πίσω και ανάμεσα στα έντερα. Αυτός ο τύπος παχυσαρκίας θεωρείται ο πιο επικίνδυνος για την υγεία.

Μια υπέρβαρη ενήλικη γυναίκα έχει την τάση να αποθηκεύει λίπος στο στήθος, τους γοφούς, τη μέση και τους γλουτούς, δημιουργώντας ένα σχήμα που θυμίζει «αχλάδι». Αυτή η μορφή παχυσαρκίας ονομάζεται «γυναικείου τύπου», γιατί παρατηρείται πιο συχνά στις γυναίκες. Μπορούμε, όμως, να δούμε και γυναίκες με «ανδρικού τύπου» παχυσαρκία. Άτομα με «γυναικείου τύπου» σωματότυπο διατρέχουν λιγότερους κινδύνους από τις επιπλοκές της παχυσαρκίας.

all the truth about fat cells03

Η διαφορά στην κατανομή του λίπους εξαρτάται από τις ορμόνες του φύλου, τα οιστρογόνα και την τεστοστερόνη. Τα λιποκύτταρα σχηματίζονται στο αναπτυσσόμενο έμβρυο κατά τη διάρκεια του τρίτου τριμήνου της εγκυμοσύνης, και αργότερα κατά την έναρξη της εφηβείας, όταν οι ορμόνες των φύλων «χτυπάνε κόκκινο». Είναι κατά τη διάρκεια της εφηβείας όταν οι διαφορές στην κατανομή του λίπους μεταξύ ανδρών και γυναικών αρχίζουν να παίρνουν μορφή.

Αρκετά ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι η λιποπρωτεϊνική λιπάση συσχετίζεται περισσότερο με τις γυναίκες παρά με τους άνδρες. Η λιποπρωτεϊνική λιπάση είναι ένα ένζυμο απαραίτητο για την αποθήκευση του σωματικού λίπους στις γυναίκες. Η λιποπρωτεϊνική λιπάση βρίσκεται γύρω από τα τείχη του συστήματος κυκλοφορίας και μεταφέρεται σε όλο το σώμα ελέγχοντας την κατανομή του σωματικού λίπους σε διάφορες αποθήκες στο σώμα σας. Η λιπάση έχει δευτερεύοντα ρόλο στους άνδρες, αλλά λόγω έλλειψης του ενζύμου που παρουσιάζεται σε αυτούς, παρατηρείται πιο συχνά στις γυναίκες να διαθέτουν μεγαλύτερη συγκέντρωση αυτής και να δραστηριοποιείται κυρίως στην περιοχή των ποδιών.

all the truth about fat cells04Δεδομένου ότι οι κίνδυνοι για την υγεία από την παχυσαρκία σχετίζονται με την κατανομή λίπους στο σώμα και το υπερβολικό κοιλιακό λίπος, χρησιμοποιούμε τους δείκτες περιφέρειας για τον ορισμό της παχυσαρκίας. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η αναλογία της περιμέτρου της μέσης προς αυτή των γοφών (waist-hip ratio ή WHR) αποτελεί το καλύτερο δείκτη για τον προσδιορισμό της παχυσαρκίας και των σχετιζόμενων με αυτήν χρόνιων παθήσεων.

Οι συνιστώμενες θέσεις για τη μέτρηση αυτών των περιμέτρων είναι στο στενότερο σημείο της μέσης και στη μέγιστη περιφέρεια των γλουτών. Η μεγάλη τιμή αυτής της αναλογίας, δηλαδή του WHR, δείχνει μεγαλύτερη κατανομή στο κεντρικό μέρος του σώματος, ενώ η μικρή τιμή της αναλογίας αυτής μεγαλύτερη κατανομή στην περιφέρεια. Ο κίνδυνος της παχυσαρκίας αυξάνεται πάνω από μια περιφέρεια μέσης των 94 εκατοστών στους άνδρες και πάνω από 80 εκατοστά στις γυναίκες.

Ο ανθρώπινος οργανισμός δημιουργεί ένα συγκεκριμένο αριθμό λιποκυττάρων μέχρι την ηλικία των 14 ετών, ο οποίος διατηρείται σταθερός για την υπόλοιπη ζωή του ατόμου, δίνοντας έτσι μια συγκεκριμένη μορφή σε κάθε σώμα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να υπάρχουν σώματα με ασύμμετρη κατανομή λίπους, να παρατηρούνται δηλαδή τοπικές δυσμορφίες, των οποίων η κατασκευή κατά ένα μεγάλο ποσοστό επηρεάζεται και από την κληρονομικότητα. Οι δυσμορφίες αυτές οφείλονται στη μεγάλη συγκέντρωση λίπους σε αυτά τα σημεία, δηλαδή στις λιποαποθήκες, και συντελούν στην εμφάνιση του τοπικού πάχους. Ακόμα και μετά από μεγάλη απώλεια βάρους τα σημεία αυτά αφήνουν το "στίγμα" τους, δηλαδή ότι το συγκεκριμένο σημείο παρουσίαζε έντονο τοπικό πάχος.

Ο εφιάλτης του τοπικού πάχους εμφανίζεται κυρίως γύρω από τη περιοχή της κοιλιάς, στην περιφέρεια, στους μηρούς ή και γύρω από τα χέρια. Η μείωση του βάρους και του τοπικού πάχους γίνεται με αλλαγή του τρόπου ζωής. Συστηματική άσκηση και σωστή διατροφή είναι το άλφα και το ωμέγα της προσπάθειας. Όταν αποφασίσουμε, λοιπόν, να παλέψουμε για τα περιττά κιλά, θα δούμε πως το τοπικό πάχος θα μειώνεται πολύ πιο αργά σε σχέση με το αποθηκευμένο λίπος στα υπόλοιπα σημεία του σώματος μας.

all the truth about fat cells05

Η μεσογειακή διατροφή αποτελεί τη βάση μιας υγιούς και ισορροπημένης σύγχρονης διατροφής, η οποία σε συνδυασμό με τη συστηματική σωματική άσκηση βοηθούν το άτομο να αποκτήσει το σωστό βάρος, να το συντηρήσει αλλά και να υιοθετήσει στην καθημερινότητά του αυτόν τον τρόπο ζωής. Ουσιαστικά απαιτείται ένα πρόγραμμα διατροφής και άσκησης που να ακολουθεί τη μεσογειακή διατροφή και να μη μειώνει το ρυθμό του μεταβολισμού. Τώρα που γνωρίζετε με λεπτομέρεια τι συμβαίνει με τα λιποκύτταρα είναι στο χέρι σας να πάρετε δραστικά μέτρα πριν να είναι ήδη αργά.

Θέλετε περισσότερα; Απλά εγγραφείτε...

Μείνετε συνδεδεμένοι

FitnessMania.gr

Επικοινωνήστε